Tây Nguyên đang dần khẳng định vị thế là “thủ phủ sầu riêng xuất khẩu” của cả nước, khi diện tích và sản lượng liên tục tăng mạnh trong những năm gần đây. Với khí hậu, đất đai đặc thù, vùng đất đỏ bazan màu mỡ, nơi đây trở thành lựa chọn lý tưởng để bà con nông dân trồng mới sầu riêng, mở ra cơ hội kinh tế bền vững.
Tuy nhiên, không ít bà con vẫn còn băn khoăn: trồng sầu riêng mới bắt đầu từ đâu, chọn giống nào, cách trồng ra sao, chăm sóc thế nào để cây khỏe mạnh ngay từ năm đầu tiên?
Bài viết này sẽ mang đến cho bà con “Kỹ thuật trồng mới cây sầu riêng – hướng dẫn chi tiết từ A-Z”, tổng hợp từ thực tiễn canh tác tại Tây Nguyên. Từ cách chọn giống chuẩn, chuẩn bị đất trồng phù hợp, cho đến quy trình trồng và chăm sóc ban đầu, tất cả đều được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, áp dụng ngay được.
Contents
Tây Nguyên có đặc điểm khí hậu cận xích đạo, phân hóa rõ rệt 2 mùa: mùa mưa từ tháng 5 – 11 và mùa khô từ tháng 12 – 4 năm sau. Sự phân mùa rõ ràng này cực kỳ phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của sầu riêng: mùa mưa giúp cây sinh trưởng mạnh mẽ, mùa khô tạo điều kiện phân hóa mầm hoa, giúp cây ra hoa – đậu quả tốt hơn.
Ngoài khí hậu, đất đỏ bazan chiếm diện tích lớn ở Tây Nguyên là một lợi thế mà ít vùng trồng nào có được. Loại đất này giàu dinh dưỡng, tơi xốp, khả năng giữ ẩm tốt nhưng vẫn thoát nước nhanh, rất thích hợp cho bộ rễ sầu riêng phát triển. Nhiều nghiên cứu cho thấy cây sầu riêng trồng trên đất đỏ bazan cho trái có cơm dày, hương vị thơm ngon, chất lượng cao.
Chính sự kết hợp giữa khí hậu và đất đai đã giúp Tây Nguyên nhanh chóng trở thành nơi trồng sầu riêng lý tưởng, vượt trội hơn so với nhiều khu vực khác trong cả nước.
Trong những năm gần đây, sầu riêng Tây Nguyên không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn trở thành mặt hàng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc – thị trường lớn nhất của sầu riêng Việt Nam.
So với sầu riêng ở miền Tây, trái sầu riêng Tây Nguyên có múi vàng óng, cơm dày, vị ngọt béo đậm đà và hương thơm đặc trưng. Đây là lợi thế lớn giúp nông dân Tây Nguyên có chỗ đứng vững chắc trên thị trường.
Bên cạnh đó, nhờ khí hậu mát mẻ hơn, mùa thu hoạch ở Tây Nguyên thường lệch so với miền Tây từ 1–2 tháng. Điều này tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt, giúp nông dân bán được giá cao vào những thời điểm khan hàng.
Với tiềm năng và chất lượng vượt trội, việc đầu tư kỹ thuật trồng sầu riêng mới tại Tây Nguyên chính là cách để bà con đón đầu cơ hội kinh tế dài hạn.
Sầu riêng hiện nay là một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao nhất. Theo thống kê, một hecta sầu riêng khi vào giai đoạn kinh doanh ổn định có thể cho thu nhập từ 500 triệu – hơn 1 tỷ đồng mỗi năm, tùy giống và kỹ thuật chăm sóc.
Đặc biệt, khi bà con áp dụng đúng hướng dẫn trồng sầu riêng từ A-Z – từ khâu chọn giống, làm đất, chăm sóc, đến phòng bệnh – cây sầu riêng có thể bắt đầu cho trái sau 3,5 – 4 năm. Đây là thời gian kiến thiết cơ bản hợp lý để bà con sớm thu hồi vốn và bắt đầu có lãi.
Chính giá trị kinh tế cao, cộng với tiềm năng xuất khẩu rộng mở, đã biến Tây Nguyên trở thành điểm nóng đầu tư trồng mới sầu riêng trong những năm gần đây.
Khâu chọn giống được xem là bước nền tảng trong kỹ thuật trồng mới cây sầu riêng. Một cây giống khỏe, đúng chủng loại sẽ quyết định đến năng suất và chất lượng vườn sau này.
Hiện nay, bà con Tây Nguyên thường lựa chọn 3 giống chính:
Bà con nên mua cây giống ghép từ các cơ sở uy tín, cây cao từ 50–70 cm, thân mập, lá xanh tốt, không sâu bệnh. Không nên ham rẻ mua giống trôi nổi vì dễ mang mầm bệnh về vườn.
Ở Tây Nguyên, thời điểm thích hợp nhất để trồng sầu riêng mới là đầu mùa mưa, từ tháng 5 đến tháng 7. Thời điểm này độ ẩm cao, đất đủ ẩm, cây dễ bén rễ và phát triển mạnh.
Bà con không nên trồng vào mùa khô vì nhiệt độ cao, thiếu nước, cây con dễ chết. Nếu buộc phải trồng vào mùa khô, cần đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt và che mát cẩn thận.
Trước khi xuống giống, bà con cần khảo sát kỹ vườn đất:
Các bước xử lý đất cơ bản:
Trước khi trồng, bà con cần chuẩn bị đầy đủ phân hữu cơ hoai mục (10–20 kg/hố), kết hợp với phân chuồng ủ hoai và nấm đối kháng Trichoderma để phòng ngừa nấm bệnh hại rễ.
Ngoài ra, nên bón bổ sung phân lân để kích thích bộ rễ phát triển. Vôi bột cần bón đều để khử trùng đất, cân bằng độ chua.
Trong kỹ thuật trồng mới cây sầu riêng, khâu chọn và xử lý đất là yếu tố then chốt. Ở Tây Nguyên, bà con có lợi thế đất đỏ bazan màu mỡ, giàu dinh dưỡng, độ tơi xốp cao và khả năng giữ nước tốt. Đây là loại đất lý tưởng cho cây sầu riêng bén rễ, phát triển tán lá và ra hoa kết trái.
Ngoài đất bazan, bà con cũng có thể trồng trên đất phù sa cổ hoặc đất thịt pha cát. Tuy nhiên, dù là loại đất nào thì điều kiện quan trọng nhất là đất phải thoát nước tốt, bởi rễ sầu riêng rất nhạy cảm với ngập úng. Nếu rễ bị úng, cây dễ mắc các bệnh thối rễ, xì mủ, gây chết hàng loạt.
Độ pH thích hợp để trồng sầu riêng ở Tây Nguyên là từ 5,5 – 6,5. Nếu đất chua (pH thấp hơn 5), cần bón vôi để cải tạo.
Đào hố và xử lý hố trồng là công việc quan trọng trong cách trồng sầu riêng mới.
Bón lót là khâu quan trọng trong hướng dẫn trồng sầu riêng từ A-Z.
Khi bón lót, bà con nên trộn đều phân với lớp đất mặt và lấp xuống hố trước khi đặt cây giống khoảng 15 – 20 ngày.
Trong kỹ thuật trồng sầu riêng mới, việc xác định mật độ, khoảng cách trồng là cực kỳ quan trọng để cây phát triển khỏe, tán lá không chồng chéo.
Sau khi hố đã xử lý xong, bà con tiến hành đặt cây giống xuống hố. Một số lưu ý:
Đây là thao tác quan trọng trong kỹ thuật trồng mới cây sầu riêng, giúp cây bén rễ nhanh và không bị nghiêng ngả.
Do đặc thù Tây Nguyên có nhiều gió mạnh, cây con dễ bị lay gốc, gãy cành. Sau khi trồng, bà con cần:
Ngay sau khi trồng, cần tưới 10 – 15 lít nước/cây để đất và rễ tiếp xúc tốt. Trong 2 – 3 tuần đầu, bà con nên tưới nước mỗi ngày (nếu không có mưa) để giữ ẩm cho cây.
Ở Tây Nguyên, mùa khô kéo dài, nên bà con nên lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc béc phun để tiết kiệm nước và đảm bảo cây luôn đủ ẩm.
Sầu riêng là loại cây ưa bóng bán phần, đặc biệt ở giai đoạn cây con. Nếu bị nắng gắt, cây dễ cháy lá, héo rũ, thậm chí chết non.
Ở Tây Nguyên, mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4, nhiệt độ cao và độ ẩm thấp khiến cây non dễ bị mất nước. Vì vậy, bà con cần tưới 2 – 3 ngày/lần, mỗi lần 20 – 40 lít nước tùy tuổi cây và độ giữ ẩm của đất. Mùa mưa thì ngược lại, đất thường úng nước nên phải đào rãnh thoát nước quanh gốc, tránh thối rễ. Kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc béc phun sẽ giúp tiết kiệm nước và giữ ẩm đồng đều hơn cho vườn.
Trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, cây sầu riêng cần nhiều dưỡng chất để phát triển rễ và lá. Bà con nên dùng phân hữu cơ hoai mục kết hợp với phân NPK liều lượng nhỏ, chia làm nhiều lần trong năm. Cách này vừa bổ sung dinh dưỡng, vừa hạn chế hiện tượng sốc phân cho cây non. Khi bón cần rải quanh tán, không bón sát gốc để tránh cháy rễ và thất thoát dinh dưỡng.
Phân hữu cơ có vai trò cải tạo đất, bổ sung chất mùn và hệ vi sinh có lợi, giúp rễ cây phát triển bền vững. Trung bình mỗi năm bà con nên bón 5 – 10 kg phân chuồng hoai hoặc phân hữu cơ vi sinh cho một cây trong 2 năm đầu. Khi được bổ sung đầy đủ phân hữu cơ, cây sầu riêng sẽ có sức đề kháng tốt hơn với sâu bệnh. Đây cũng là nền tảng để cây trồng lâu dài, chịu hạn và cho năng suất cao ở Tây Nguyên.
Từ năm thứ 1 đến năm thứ 3, phân NPK rất cần thiết để cây sầu riêng phát triển nhanh, đặc biệt là bộ lá và cành. Bà con nên dùng công thức 16-16-8 hoặc 20-20-15, chia thành 4 – 5 lần/năm, liều lượng 100 – 200g/cây/lần và tăng dần theo tuổi cây. Việc bón đúng cách sẽ giúp cây phát triển cân đối, hạn chế còi cọc. Đây cũng là tiền đề để cây bước vào giai đoạn ra hoa kết trái ổn định.
Cây sầu riêng mới trồng thường mọc nhiều cành không cần thiết, gây rối tán và cạnh tranh dinh dưỡng. Bà con cần tỉa bỏ cành mọc sát đất, cành sâu bệnh, cành mọc chéo nhau để cây thông thoáng. Nên để thân chính thẳng, cành cấp 1 phân bố đều xung quanh giúp cây cân đối. Tỉa định kỳ 2 – 3 tháng/lần sẽ giúp cây phát triển chắc khỏe và ít sâu bệnh hơn.
Cỏ dại không chỉ hút dinh dưỡng mà còn là nơi trú ẩn của sâu bệnh hại rễ. Bà con nên thường xuyên làm cỏ quanh gốc, đặc biệt vào mùa mưa khi cỏ mọc nhanh. Ngoài ra, việc phủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô hoặc nilon nông nghiệp giúp giữ ẩm và hạn chế cỏ mọc. Biện pháp này vừa tiết kiệm công lao động, vừa tạo môi trường thuận lợi cho rễ non phát triển.
Cây sầu riêng mới trồng thường gặp các bệnh do nấm và vi khuẩn gây ra như lở cổ rễ, thối rễ, xì mủ thân. Đây là nhóm bệnh rất nguy hiểm vì làm cây chết nhanh nếu không xử lý kịp thời. Nguyên nhân chủ yếu đến từ đất úng nước, thoát nước kém và cây giống nhiễm bệnh từ vườn ươm. Khi phát hiện cây héo rũ, gốc thâm đen hoặc chảy nhựa, bà con cần xử lý ngay để tránh lây lan.
Để cây khỏe ngay từ đầu, bà con cần chọn giống sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng. Trước khi trồng, đất phải được xử lý bằng vôi bột và trộn nấm đối kháng Trichoderma để hạn chế mầm bệnh trong đất. Sau khi trồng, nên tưới định kỳ chế phẩm sinh học giúp rễ phát triển khỏe mạnh. Đây là bước quan trọng, giúp cây giảm nguy cơ mắc bệnh ngay từ giai đoạn đầu.
Trong giai đoạn cây con, nên ưu tiên dùng chế phẩm sinh học như Trichoderma, nấm xanh, nấm tím để phòng bệnh bền vững. Khi bệnh xuất hiện nặng, có thể kết hợp thuốc hóa học như Aliette, Metalaxyl theo khuyến cáo của cán bộ kỹ thuật. Việc kết hợp đúng cách giúp vừa bảo vệ cây hiệu quả, vừa an toàn cho đất và sức khỏe bà con. Điều quan trọng là không lạm dụng thuốc hóa học, tránh gây nhờn thuốc và ô nhiễm môi trường.
Theo chia sẻ của nhiều hộ trồng sầu riêng lâu năm ở Đắk Lắk và Gia Lai, việc xử lý đất kỹ càng và đảm bảo thoát nước tốt là yếu tố then chốt. Một số hộ còn kết hợp trồng xen cây họ đậu để cải tạo đất và giảm nấm bệnh. Ngoài ra, luân phiên dùng chế phẩm sinh học và thuốc hóa học hợp lý giúp cây khỏe, giảm chi phí đầu tư. Đây là kinh nghiệm thực tế mà bà con mới trồng có thể tham khảo để áp dụng hiệu quả.
Nhiều bà con vì muốn tiết kiệm đất nên trồng sầu riêng quá dày, khiến cây cạnh tranh ánh sáng, dinh dưỡng, dẫn đến sinh trưởng kém và dễ phát sinh sâu bệnh. Ngược lại, nếu trồng quá thưa thì đất bị lãng phí, cây chậm khép tán, khó giữ ẩm, cỏ dại phát triển mạnh. Theo kỹ thuật chuẩn, khoảng cách hợp lý cho sầu riêng ở Tây Nguyên là 8–10m tùy giống. Bà con nên tuân thủ đúng mật độ này để cây khỏe, cho năng suất cao về sau.
Một sai lầm phổ biến là bà con trồng mới mà không xử lý đất kỹ lưỡng, dẫn đến mầm bệnh trong đất (nấm, tuyến trùng, vi khuẩn) tấn công rễ ngay từ đầu. Nếu đất chưa được phơi ải, bón vôi và xử lý hữu cơ thì cây rất dễ bị lở cổ rễ, thối rễ hoặc chậm phát triển. Việc cải tạo đất bằng cách cày xới, phơi đất, bón phân chuồng hoai mục và vôi bột là vô cùng cần thiết. Đây là bước giúp cây sầu riêng có môi trường sạch bệnh để bén rễ khỏe mạnh.
Nhiều bà con có thói quen bón phân hóa học ngay khi mới trồng, hoặc dùng lượng phân quá nhiều khiến rễ non bị xót, cây héo dần. Ngược lại, nếu bón quá ít hoặc không cân đối hữu cơ – NPK thì cây thiếu chất, sinh trưởng chậm, lá vàng úa. Giai đoạn đầu cần ưu tiên phân hữu cơ hoai mục để cải tạo đất, kết hợp lượng nhỏ NPK theo từng đợt. Bón đúng kỹ thuật giúp cây phát triển cân đối, tạo nền tảng tốt cho thời kỳ kiến thiết cơ bản.
Sầu riêng là loại cây cần nhiều nước nhưng không chịu được úng, vì thế nếu tưới quá nhiều hoặc thoát nước kém, cây dễ bị thối rễ, chết yểu. Ngược lại, mùa khô Tây Nguyên nếu không cung cấp đủ nước thì cây non bị héo, khô ngọn và còi cọc. Bà con nên thiết kế rãnh thoát nước tốt trong mùa mưa và chủ động hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc phun mưa vào mùa khô. Quản lý nước hợp lý là yếu tố then chốt giúp sầu riêng mới trồng bén rễ và sinh trưởng ổn định.
Thời vụ trồng sầu riêng tốt nhất ở Tây Nguyên thường rơi vào đầu mùa mưa, khoảng tháng 5–6 hằng năm. Lúc này, đất có độ ẩm tự nhiên, trời mưa đều giúp cây bén rễ nhanh mà bà con ít phải tưới bổ sung. Nếu trồng vào mùa khô thì cây khó thích nghi, chi phí chăm sóc và tưới nước cao hơn nhiều. Vì vậy, bà con nên lựa chọn đúng mùa vụ để cây đạt tỷ lệ sống cao ngay từ đầu.
Hiện nay, giống Ri6, Monthong (Thái), và Musang King được bà con Tây Nguyên lựa chọn nhiều vì năng suất, chất lượng quả cao, thị trường ưa chuộng. Ri6 có ưu điểm cơm vàng, hạt lép, phù hợp xuất khẩu sang Trung Quốc. Thái Monthong dễ trồng, cho trái to, cơm dẻo, hợp với nhiều loại đất. Musang King tuy khó chăm hơn nhưng giá bán cao, đem lại lợi nhuận vượt trội. Bà con nên chọn giống phù hợp với điều kiện vườn và định hướng thị trường.
6 tháng đầu là giai đoạn quyết định cây bén rễ và phát triển ổn định, vì thế bà con cần chú ý nhiều khâu chăm sóc. Cây nên được che mát bằng lưới hoặc lá chuối để tránh nắng gắt Tây Nguyên. Việc tưới nước cần đều đặn nhưng không để úng, kết hợp bón phân hữu cơ vi sinh để cải tạo đất. Ngoài ra, bà con cần thường xuyên kiểm tra sâu bệnh, đặc biệt là bệnh thối rễ và lở cổ rễ để xử lý kịp thời.
Trồng mới cây sầu riêng ở Tây Nguyên đòi hỏi bà con phải chú trọng ngay từ khâu chọn giống, xử lý đất, khoảng cách trồng cho đến chế độ chăm sóc ban đầu. Nếu áp dụng đúng kỹ thuật, cây sẽ bén rễ nhanh, phát triển đồng đều, tạo nền tảng cho năng suất và chất lượng quả cao. Việc học hỏi và tuân thủ hướng dẫn chi tiết từ A-Z giúp bà con yên tâm trồng thành công ngay từ vụ đầu tiên. Trong tương lai, Tây Nguyên sẽ tiếp tục khẳng định vị thế “thủ phủ” sầu riêng, và bà con có thể vững tin phát triển kinh tế từ loại cây giá trị này.
Giỏ hàng của bạn hiện tại chưa có sản phẩm nào.
