Trong những năm gần đây, khi diện tích canh tác sầu riêng tại Việt Nam mở rộng không ngừng, nhà vườn cũng phải đối mặt với những áp lực sâu bệnh hại ngày càng tinh vi. Trong đó, rầy phấn trắng hại lá non sầu riêng đã và đang trở thành “nỗi ám ảnh” kinh hoàng, đặc biệt là khi cây bước vào giai đoạn đi cơi đọt.
Việc bảo vệ bộ lá không chỉ đơn thuần là giữ cho cây xanh tốt, mà đó chính là bảo vệ “nhà máy” quang hợp, quyết định trực tiếp đến năng suất và chất lượng trái sầu riêng về sau. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện từ góc độ chuyên gia, giúp bà con nhận diện sớm và có chiến lược tiêu diệt rầy phấn trắng một cách khoa học, hiệu quả.
Contents
Dạo quanh các vùng trọng điểm sầu riêng như Miền Tây, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, không khó để bắt gặp những vườn cây xơ xác dù đang trong tiết trời thuận lợi. Theo số liệu khảo sát từ các Viện Nghiên cứu, tỷ lệ vườn sầu riêng bị rầy phấn trắng tấn công đã tăng lên mức báo động, có nơi lên đến 60-70% diện tích canh tác.
Các chuyên gia bảo vệ thực vật cảnh báo rằng, sự biến đổi khí hậu thất thường cùng việc lạm dụng phân bón hóa học quá mức đã khiến sức đề kháng tự nhiên của cây suy giảm. Rầy phấn trắng không còn xuất hiện theo mùa vụ nhất định mà có xu hướng bùng phát quanh năm, đặc biệt mạnh mẽ vào các đợt cây ra đọt tập trung.
Đây không chỉ là một vấn đề kỹ thuật canh tác mà đã trở thành một thách thức lớn đối với ngành hàng sầu riêng xuất khẩu của nước ta.
Để có biện pháp can thiệp kịp thời, nhà nông cần nắm vững các đặc điểm nhận dạng đặc trưng của đối tượng gây hại này.
Rầy phấn trắng có kích thước rất nhỏ, chỉ khoảng 1-2mm. Điểm nhận dạng dễ nhất chính là lớp phấn trắng mịn như tuyết bao phủ toàn bộ cơ thể và cánh. Khi chúng ta khua nhẹ vào cành lá, chúng sẽ bay lơ lửng như những hạt bụi trắng.
Vị trí ẩn nấp yêu thích của chúng là ở mặt dưới của những lá non, nách lá hoặc kẽ các lá chưa kịp mở. Đây là những vị trí kín đáo, khó bị phát hiện nếu chỉ nhìn lướt qua từ bên ngoài.
Bà con có thể dựa vào các biểu hiện sau để khẳng định sự hiện diện của dịch hại:
Nhiều nhà vườn thường chủ quan khi thấy rầy chỉ xuất hiện trên đọt non. Tuy nhiên, tác hại của chúng mang tính dây chuyền và cực kỳ nghiêm trọng.
Ngay khi cây vừa nhú “mũi giáo”, rầy phấn trắng đã túc trực để tấn công. Việc tiêu diệt cơi đọt mới đồng nghĩa với việc cây bị mất đi một thế hệ lá trẻ khỏe. Cây sầu riêng không ra được đọt đồng đều sẽ dẫn đến tình trạng suy kiệt, không đủ sức để phân hóa mầm hoa.
Khi mật độ rầy quá cao, lá non bị mất nước và dưỡng chất trầm trọng sẽ chuyển sang giai đoạn cháy khô và rụng sớm. Việc mất đi bộ lá chính là mất đi khả năng quang hợp, khiến cây không thể tổng hợp được chất hữu cơ để nuôi thân và rễ.
Dịch tiết ngọt của rầy phấn trắng chính là “mồi ngon” cho nấm bồ hóng. Loại nấm này phát triển thành một lớp màng đen bao phủ bề mặt lá. Lớp màn này ngăn cản hoàn toàn ánh sáng mặt trời, làm giảm hiệu suất quang hợp xuống mức tối thiểu, khiến cây còi cọc, chậm lớn.
Một cây sầu riêng bị rầy tấn công nặng sẽ không đủ lực để nuôi bông, dẫn đến rụng bông, rụng trái non hàng loạt. Chất lượng trái của những cây này thường kém, cơm không vàng, vị không đậm đà, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nhà vườn.
Hiểu rõ nguyên nhân là “chìa khóa” để phòng bệnh hiệu quả. Dịch rầy thường bùng phát do 3 yếu tố chính:
Để xử lý dứt điểm rầy phấn trắng mà vẫn giữ được sự ổn định cho hệ sinh thái vườn, các chuyên gia khuyến khích bà con áp dụng phác đồ 4 bước dưới đây:
Bà con cần hình thành thói quen thăm vườn mỗi sáng, kiểm tra kỹ mặt dưới của lá. Nếu phát hiện những cành bị nhiễm rầy quá nặng, hãy mạnh dạn cắt tỉa và đem đi tiêu hủy xa khu vực canh tác để giảm bớt mật độ rầy tức thời.
Bà con có thể tham khảo chi tiết cách cắt lá tỉa cành đúng kỹ thuật qua bài viết này: Cắt Lá Tỉa Cành Sầu Riêng Sai Cách: Cách Khắc Phục Đúng Kỹ Thuật
Thay vì tìm đến các loại thuốc hóa học cực độc, xu hướng nông nghiệp bền vững hiện nay ưu tiên các hoạt chất sinh học giúp tiêu diệt rầy phấn trắng và bảo vệ lá, cành khỏi chúng mà không ảnh hưởng đến cây trồng.
Đồng thời, việc dùng các chế phẩm sinh học sẽ bảo vệ được các loài thiên địch như kiến vàng, bọ rùa – những “vệ sĩ” tự nhiên tiêu diệt rầy rất hiệu quả.
Đây là bước quan trọng nhất trong phác đồ. Bà con nên sử dụng các dòng chế phẩm chứa các chủng nấm như Metarhizium (nấm xanh) hay Beauveria (nấm trắng).
Các bào tử nấm này khi tiếp xúc với cơ thể rầy sẽ bám chặt vào lớp vỏ chitin, nảy mầm và đâm xuyên vào bên trong cơ thể rầy. Chúng hút cạn dịch cơ thể, làm rầy bị tê liệt và chết khô.
Điểm đặc biệt là rầy chết do nấm sẽ tiếp tục phát tán bào tử sang các cá thể rầy khác trong đàn, tạo ra một hiệu ứng dây chuyền tiêu diệt tận gốc mầm bệnh.
Các dòng chế phẩm như Mebe Bt thường được đánh giá cao nhờ sự kết hợp giữa nấm đối kháng và vi khuẩn Bacillus thuringiensis, giúp tiêu diệt cả rầy trưởng thành lẫn trứng rầy.
Sau khi đã kiểm soát được rầy, cây cần được tiếp sức để phục hồi. Bà con nên bổ sung các dòng Amino Acid, vi lượng (Kẽm, Magie) qua lá để giúp những lá còn lại nhanh chóng mở rộng, xanh đậm và tăng cường quang hợp.
Đừng để rầy bùng phát mới tìm cách trị. Hãy chủ động phòng ngừa bằng các mẹo sau:
| Tiêu chí | Thuốc hóa học (Phổ thông) | Giải pháp Sinh học (Bền vững) |
| Hiệu quả tức thời | Rất nhanh (chết ngay sau khi phun) | Chậm hơn (cần 2-4 ngày để nấm phát triển) |
| Độ bền hiệu lực | Ngắn, rầy dễ quay lại sau 5-7 ngày | Kéo dài, tạo môi trường vi sinh bảo vệ cây |
| Kháng thuốc | Rất nhanh bị lờn thuốc | Hiếm khi xảy ra kháng thuốc |
| An toàn | Độc hại cho người, làm chai đất | Tuyệt đối an toàn, không dư lượng |
| Chi phí dài hạn | Cao do phải phun liên tục | Tiết kiệm nhờ giảm số lần phun |
Lời khuyên từ chuyên gia: Thuốc hóa học chỉ nên là “vũ khí” cuối cùng khi dịch bùng phát không thể kiểm soát. Để canh tác sầu riêng bền vững và đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, chế phẩm sinh học chính là “chìa khóa vàng”.
Chúng tôi có dịp ghé thăm vườn của chú Hai tại Cai Lậy, Tiền Giang. Chú chia sẻ: “Hồi tháng trước, rầy nó đánh trắng cả vườn, nhìn mà xót xa. Đọt non ra tới đâu cháy tới đó. Tôi phun đủ thứ thuốc hóa học từ rẻ tới đắt, phun xong nó chết nhưng 3 ngày sau lại thấy bay đầy vườn.”
Sau khi được tư vấn áp dụng phác đồ điều trị kết hợp giữa việc phun nấm đối kháng Mebe Bt, kết quả đã thay đổi hoàn toàn:
Trả lời: Đây là hiện tượng rất phổ biến. Có hai nguyên nhân chính: Thứ nhất, thuốc hóa học thường chỉ diệt được rầy trưởng thành bằng cơ chế tiếp xúc, nhưng không diệt được trứng rầy ẩn nấp sâu trong kẽ lá.
Thứ hai, thuốc hóa học tiêu diệt luôn cả các loài thiên địch (kiến vàng, nhện bắt mồi), làm mất cân bằng sinh thái khiến rầy từ vườn bên cạnh bay sang dễ dàng bùng phát mà không có kẻ thù tự nhiên cản trở.
Trả lời: Bà con nên phun vào sáng sớm khi sương còn đọng trên lá hoặc chiều mát. Đặc biệt, thời điểm “vàng” là khi cây vừa nhú mũi giáo. Đây là lúc rầy bắt đầu tập trung mật độ cao nhất để chờ lá mở là chích hút. Phun phòng ở giai đoạn này sẽ bảo vệ đọt non ngay từ đầu.
Trả lời: Có. Rầy phấn trắng là loài đa thực, chúng có thể sống trên cam, quýt, bưởi, ổi… Nếu vườn của bà con trồng xen canh, cần lưu ý phun phòng đồng loạt cho cả vườn để tránh tình trạng rầy di cư từ cây này sang cây khác, tạo thành vòng lặp dịch bệnh.
Trả lời: Hoàn toàn an toàn. Các dòng nấm như trong chế phẩm Mebe Bt hay các hoạt chất sinh học trong AT Vaccino CAN được thiết kế để chỉ tác động lên cấu trúc sinh học của côn trùng gây hại. Chúng không gây ảnh hưởng đến con người, vật nuôi và không để lại dư lượng trên trái sầu riêng, đáp ứng tốt các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe.
Trả lời: Rầy xanh thường lớn hơn, nhảy cực nhanh khi có động và gây hại bằng cách làm lá nhỏ lại như “tai thỏ”. Rầy phấn trắng nhỏ như bụi, bay lờ lững và điểm đặc trưng nhất là lớp phấn trắng bao phủ cùng sự xuất hiện của nấm bồ hóng đen.
Bảo vệ cơi đọt sầu riêng khỏi rầy phấn trắng là một hành trình cần sự kiên trì và kiến thức đúng đắn. Hãy luôn nhớ phương châm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” và ưu tiên các giải pháp sinh học để bảo vệ vườn cây một cách bền vững nhất.
✅ Sản phẩm sinh học 100% an toàn
✅ Tư vấn kỹ thuật miễn phí
✅ Hỗ trợ 24/7 trong quá trình sử dụng
Liên hệ ngay: 0972 563 448
Website: phanthuocvisinh.vn
Youtube : Phân Thuốc Vi Sinh AT
Giỏ hàng của bạn hiện tại chưa có sản phẩm nào.
