Trong quy trình canh tác sầu riêng, giai đoạn từ khi ra mắt cua đến lúc xổ nhụy được ví như “thời điểm vàng”, quyết định đến hơn 80% năng suất của cả vụ mùa. Tuy nhiên, đây cũng là lúc cây trồng nhạy cảm nhất trước sự tấn công của các loại dịch hại.
Trong đó, thán thư sầu riêng nổi lên như một “sát thủ thầm lặng” có thể khiến bao công sức siết nước, tạo mầm của bà con đổ sông đổ biển chỉ sau vài đêm sương muối hoặc mưa ẩm. Nếu không có hướng xử lý đúng và kịp thời, tình trạng cháy bông, khô mắt cua dẫn đến mất trắng là điều khó tránh khỏi.
Với kinh nghiệm nhiều năm đồng hành cùng nhà vườn, bài viết này tôi sẽ cung cấp cho bà con một lộ trình toàn diện: từ cách chẩn đoán chính xác triệu chứng, phân tích nguyên nhân đến phác đồ điều trị bằng hướng sinh học bền vững và bài toán kinh tế tối ưu nhất.
Contents
Hiện nay, tại các vùng thủ phủ sầu riêng như Miền Tây và Tây Nguyên, tình hình dịch bệnh biến động rất phức tạp. Đặc biệt vào những thời điểm chuyển mùa, mưa đêm kéo dài hoặc buổi sáng có nhiều sương muối, bệnh thán thư sầu riêng bùng phát mạnh mẽ.
Theo ghi nhận thực tế từ các kỹ sư nông nghiệp tại hiện trường, tỷ lệ nhiễm bệnh trung bình tại các vườn đang dao động từ 30% đến 60%. Đáng ngại hơn, ở những vườn canh tác theo lối cũ, lạm dụng phân bón hóa học và thuốc kích thích tăng trưởng quá đà, tỷ lệ này có thể lên tới 80%.
Các chuyên gia bảo vệ thực vật nhận định rằng, nấm Colletotrichum gloeosporioides (tác nhân gây bệnh thán thư) luôn thường trực trong vườn. Khi bà con tiến hành siết nước để làm bông, cây sầu riêng rơi vào trạng thái “stress” sinh lý, hệ miễn dịch suy giảm đáng kể.
Đây chính là cơ hội để nấm bệnh tấn công trực diện vào những bộ phận non nớt nhất như mắt cua và nụ hoa. Nếu bà con không chủ động thăm vườn và có biện pháp phòng ngừa từ sớm, nấm bệnh sẽ lan rộng nhanh chóng, làm khô đen mặt bông, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế.
Để có hướng xử lý đúng, bước đầu tiên và quan trọng nhất là bà con phải phân biệt được đâu là vết bệnh thán thư và đâu là các tổn thương sinh lý thông thường.
Dấu hiệu dễ thấy nhất của bệnh hại trên cây sầu riêng này là những vết cháy sẫm màu bắt đầu từ chóp lá hoặc mép lá lan dần vào bên trong. Đặc điểm nhận dạng không thể lầm lẫn là các đường vân vòng tròn đồng tâm xếp chồng lên nhau tại vết bệnh.
Khi thời tiết ẩm, bà con có thể thấy các chấm đen li ti (bào tử nấm) xuất hiện trên bề mặt vết cháy. Nếu không trị kịp, lá sẽ khô giòn và rụng sớm, làm cây mất đi “bộ máy” quang hợp để nuôi trái sau này.
Ở giai đoạn mắt cua vừa nhú, nếu bị nấm tấn công, mắt cua sẽ chuyển từ màu sáng đặc trưng sang màu nâu đen, sau đó khô teo lại và không thể phát triển thành bông.
Bà con thường gọi đây là hiện tượng “đen mắt cua”. Đối với mầm hoa đang phát triển, nấm làm thối đen các nụ hoa nhỏ, khiến chúng không thể nở.
Đây là giai đoạn cực kỳ nguy hiểm. Nấm bệnh tấn công vào cuống bông, tạo ra các vết thấm nước màu nâu sẫm. Vết bệnh lan nhanh làm cuống bông bị yếu, khô và rụng hàng loạt.
Nhiều bà con hay nhầm lẫn với rụng sinh lý, nhưng điểm khác biệt là bông bị thán thư thường có dấu hiệu thối đen rõ rệt ở phần tiếp giáp hoặc trên cánh hoa.
Hiểu rõ tác nhân gây ra bệnh thán thư trên cây sầu riêng sẽ giúp chúng ta chọn được giải pháp xử lý phù hợp.
Tác nhân chính gây nên nỗi lo này chính là nấm Colletotrichum spp. Đây là loại nấm có khả năng tồn tại rất lâu trong tàn dư thực vật và lây lan cực nhanh qua gió, nước tưới hoặc côn trùng.
Điều kiện thuận lợi để bệnh bùng phát:
Trong nhiều trường hợp bệnh thán thư sầu riêng bùng phát quá nhanh và có nguy cơ mất trắng, nhiều bà con thường tìm đến các loại thuốc hóa học có nồng độ mạnh để dập dịch ngay lập tức. Trong đó, các hoạt chất phổ biến thường được dùng như Azoxystrobin, Metalaxyl hay Mancozeb… có khả năng ức chế nấm bệnh khá nhanh.
Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc hóa học giai đoạn mắt cua – xổ nhụy giống như “con dao hai lưỡi”.
Thuốc hóa học nồng độ cao thường có tính nóng, dễ gây cháy cánh hoa, làm chết hạt phấn dẫn đến tỷ lệ đậu trái cực thấp. Ngoài ra, dùng lâu ngày nấm bệnh rất dễ kháng thuốc, buộc bà con phải tăng liều, gây độc cho môi trường và chính người phun.
Lời khuyên: Nếu bắt buộc phải dùng hóa học, bà con cần tuân thủ đúng liều lượng khuyến cáo trên bao bì, không tự ý tăng nồng độ và hạn chế phun trực tiếp vào lúc bông đang nở rộ.
Chính vì những tác dụng phụ không mong muốn đó, xu hướng canh tác hiện đại đang dịch chuyển mạnh mẽ sang việc ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học bền vững để vừa trị bệnh, vừa bảo vệ bông sầu riêng an toàn.
Sử dụng biện pháp sinh học không chỉ là cứu cánh cho vườn sầu riêng trong giai đoạn nhạy cảm mà còn là chìa khóa giúp bà con có thể canh tác vườn sầu của mình một cách bền vững.
Khác với hóa học, các chế phẩm sinh học hoạt động theo cơ chế đối kháng tự nhiên. Ưu điểm lớn nhất là tính “mát”, hoàn toàn không gây nóng bông, cháy cánh hoa hay làm khô cuống.
Đặc biệt, biện pháp này cực kỳ an toàn cho các loài côn trùng có lợi như ong thụ phấn – yếu tố sống còn của giai đoạn xổ nhụy. Hơn nữa, sản phẩm sinh học không để lại dư lượng, giúp trái sầu riêng sau này đạt tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe nhất.
Thay vì dùng chất độc để diệt nấm, chúng ta sử dụng “thiên địch” của chúng. Các chủng vi sinh như Chaetomium, Trichoderma, Bacillus hay các chiết xuất thảo mộc là những gợi ý hàng đầu.
Các vi sinh vật có lợi này sẽ tiết ra các kháng sinh tự nhiên để cô lập và tiêu diệt bào tử nấm thán thư. Đồng thời, chúng bám trụ trên bề mặt lá và bông, tạo thành một lớp “giáp sinh học” ngăn chặn sự xâm nhiễm trở lại.
Để giúp bà con nắm vững quy trình xử lý bệnh, tôi xin đi sâu vào phân tích kỹ thuật từng bước. Đây là phác đồ xử lý đã được áp dụng thực tế giúp cứu hàng nghìn vườn sầu riêng khỏi cảnh trắng tay do thán thư.
Việc điều trị thán thư không chỉ đơn thuần là phun thuốc, mà là một sự kết hợp giữa vệ sinh đồng ruộng và tác động sinh học đúng thời điểm. Bà con hãy thực hiện nghiêm ngặt theo 4 bước sau:
Trước khi đưa bất kỳ loại thuốc nào vào vườn, việc đầu tiên là phải giảm bớt mật độ nấm bệnh đang cư trú.
Bà con có thể tham khảo thêm bài viết: Cắt Lá, Tỉa Cành Sầu Riêng Sai Cách: Cách Khắc Phục Đúng Kỹ Thuật để nắm vững quy trình này, tránh việc tỉa quá tay gây sốc cho cây trong giai đoạn nhạy cảm.
Sai lầm của nhiều nhà vườn là chỉ phun thuốc vào bông mà quên mất rằng dàn lá mới là “kho chứa” bào tử nấm thán thư.
Giai đoạn mắt cua và xổ nhụy, bông sầu riêng rất dễ bị tổn thương bởi các loại thuốc có gốc hóa học nặng.
Bà con nên ưu tiên tuyệt đối các dòng chế phẩm sinh học có tính “mát” (như nhóm nấm đối kháng Chaetomium hoặc vi khuẩn Bacillus). Các hoạt chất sinh học này giúp thẩm thấu nhanh vào từng kẽ hoa mà không làm cháy cánh hoa hay làm khô hạt phấn.
Đặc biệt, nên phun vào buổi sáng sớm khi sương đã tan hoặc chiều mát để thuốc bám dính tốt nhất trên chùm bông.
Một cái cây “khỏe từ bên trong” sẽ khó bị nấm tấn công hơn. Sau khi đã khống chế được vết bệnh, bà con cần tiếp sức cho cây ngay lập tức với các chất dinh dưỡng dưới đây:
Bước này giúp bảo vệ vết bệnh và đảm bảo cây sầu riêng đủ sức để bước vào giai đoạn xổ nhụy và đậu trái an toàn, bền vững.
Sau khi nắm vững 4 bước kỹ thuật nêu trên, điều bà con cần nhất là một loại “vũ khí” đủ mạnh để thực hiện bước 3 một cách hiệu quả. Ở phần tiếp theo, tôi sẽ giới thiệu chi tiết về giải pháp đặc trị từ chuyên gia AT giúp bà con yên tâm hoàn toàn về chất lượng bông sầu riêng.
Trong các giải pháp sinh học hiện nay, Vaccino CAN được các kỹ sư tại AT đánh giá là chế phẩm xử lý bệnh số một của thán thư sầu riêng.
Sản phẩm ứng dụng công nghệ nấm đối kháng Chaetomium liều cao kết hợp với các chủng vi sinh được tuyển chọn kỹ lưỡng.
Vaccino CAN có khả năng chặn đứng vết bệnh chỉ sau 24-48 giờ phun. Cơ chế tác động kép giúp làm khô nhanh các vết thối trên bông, giúp mắt cua sáng trở lại và đặc biệt là làm dai cuống bông cực kỳ hiệu quả.
Bà con nên phun kỹ toàn cây và bông, phun lặp lại sau 3-5 ngày để dập dịch hoàn toàn.
Lời khuyên: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Bà con nên phun định kỳ 10-15 ngày/lần ngay từ khi mắt cua vừa nhú để tạo lớp màng bảo vệ vững chắc cho cây.
Ngoài ra, để nắm rõ hơn về cách quản lý bệnh hại vườn sầu riêng một cách hệ thống, bà con đừng bỏ lỡ cẩm nang: Quản Lý Tổng Hợp Bệnh Hại Trên Cây Sầu Riêng Toàn Diện Từ A – Z
Chúng tôi đã ghé thăm vườn của chú Ba (Nguyễn Văn A) tại Cai Lậy, Tiền Giang – một trong những khu vực chịu áp lực bệnh hại rất lớn. Với 2ha sầu riêng Ri6 đang độ xổ nhụy, chú Ba từng mất ngủ khi thán thư tấn công cả vườn, bông rụng đen cả gốc.
Chú kể: “Hồi đó tôi ham thuốc mạnh, cứ thấy đen bông là phun hóa học liều cao. Kết quả là nấm thì hết chậm mà bông thì cháy sạch vì nóng quá.”
Sau khi được chuyên gia AT tư vấn chuyển sang dùng bộ giải pháp sinh học Vaccino CAN, vườn của chú đã có sự thay đổi ngoạn mục. Chỉ sau 2 lần phun, các vết đen trên cuống bông khô hẳn, bông nở rộ và đậu trái đều tăm tắp.
Kết quả cuối vụ năm đó, tỷ lệ đậu trái vườn chú tăng 25%, chi phí thuốc bảo vệ thực vật giảm hơn 30% so với vụ trước. Đặc biệt, trái sầu riêng khi thu hoạch có màu da xanh mướt, không bị lem lóng, bán được giá cao hơn hẳn.
Nhiều bà con lo ngại thuốc sinh học giá cao hơn hóa học vậy nên hãy cùng tôi làm một bảng tính đơn giản để thấy rõ hiệu quả kinh tế trên 1ha sầu riêng:
| Hạng mục | Canh tác hóa học (Ước tính) | Giải pháp sinh học AT (Vaccino CAN) |
| Số lần phun/vụ | 7 – 10 lần (do nấm nhanh kháng thuốc) | 4 – 5 lần (hiệu lực bảo vệ dài) |
| Chi phí thuốc | Khoảng 15.000.000đ | Khoảng 11.000.000đ |
| Tình trạng cây | Cây dễ suy sau thu hoạch, đất chai cứng | Cây xanh bền, đất tơi xốp, hệ rễ khỏe |
| Tổng kết lợi nhuận | Trung bình | Tăng 15 – 20% nhờ năng suất & giá bán |
Lời khuyên từ kỹ sư AT: Đầu tư vào sinh học không chỉ là mua thuốc, mà là mua sự đảm bảo cho dàn bông. Nếu dùng hóa học rẻ tiền nhưng làm rụng 20% bông, thiệt hại về doanh thu có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Chọn đúng giải pháp ngay từ đầu chính là cách tiết kiệm nhất.
Trả lời: Đây là tình trạng rất phổ biến. Các dòng thuốc hóa học đặc trị nấm nồng độ mạnh thường có tính nóng và nồng. Khi phun vào giai đoạn bông đang ra mắt cua hoặc sắp xổ nhụy, hoạt chất hóa học có thể làm cháy hạt phấn, gây tổn thương trực tiếp lên các mô tế bào nhạy cảm của hoa.
Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc hóa học quá liều làm cây bị sốc sinh lý, dẫn đến cơ chế tự rụng để bảo vệ cây. Do đó, giai đoạn này bà con nên ưu tiên các dòng sinh học có tính “mát” để vừa sạch nấm vừa bảo vệ bông an toàn.
Trả lời: Không nhé! Bà con nên chọn thời điểm tạnh ráo để phun. Tốt nhất là sau khi mưa dứt hẳn hoặc buổi sáng khi lá đã khô sương. Vaccino CAN cần khoảng 2-4 tiếng để thẩm thấu và để các vi sinh vật bám dính vào bề mặt cây trồng.
Tuy nhiên, sản phẩm có khả năng thẩm thấu và phát tán rất nhanh nhờ công nghệ vi sinh tiên tiến, nên nếu sau phun 2 tiếng mới có mưa thì hiệu quả vẫn đạt trên 80%. Trong mùa mưa, bà con nên phun định kỳ dày hơn để ngăn chặn bào tử nấm lây lan qua nguồn nước.
Trả lời: Thán thư là bệnh lý do nấm, vết bệnh thường bắt đầu từ một điểm rồi lan rộng, có dấu hiệu thối mềm, sũng nước hoặc đen khô kèm mốc xám, ranh giới giữa mô bệnh và mô khỏe rất rõ ràng.
Trong khi đó, thiếu Canxi Bo là biểu hiện rối loạn dinh dưỡng, cuống bông thường bị giòn, dễ gãy ở các khớp nối nhưng màu sắc cuống vẫn giữ được độ xanh tự nhiên, không có các vết loét thối đen đặc trưng của nấm.
Trả lời: Chắc chắn là có và lây rất nhanh. Bào tử nấm Colletotrichum rất nhẹ, có thể bay theo gió hoặc trôi theo dòng nước tưới từ cây này sang cây khác.
Nếu trong vườn có một cây bị nhiễm nặng mà không xử lý, chỉ sau một trận mưa kèm gió lớn, cả vườn sầu riêng có thể bị nhiễm bệnh đồng loạt. Vì vậy, khi phát hiện có mầm bệnh, bà con cần tiến hành phun phòng cho toàn bộ vườn để dập dịch triệt để.
Trả lời: Ngoài việc trị nấm bằng vi sinh, bà con cần quan tâm đến sức khỏe từ bên trong của cây. Hãy đảm bảo pH đất luôn ổn định ở mức 6.0 – 6.5 để rễ hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất.
Nên bổ sung thêm các dòng hữu cơ vi sinh và Axit Humic để nuôi dưỡng hệ rễ khỏe mạnh. Một cây sầu riêng có bộ rễ tốt và dàn lá dày, xanh đậm nhờ đủ vi lượng sẽ có sức đề kháng tự nhiên cao hơn rất nhiều lần trước sự tấn công của thán thư.
Bệnh thán thư sầu riêng giai đoạn mắt cua – xổ nhụy dù nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con chủ động thăm vườn và áp dụng đúng phác đồ xử lý. Việc chuyển đổi từ hướng hóa học sang sinh học không chỉ giúp bảo vệ năng suất vụ mùa hiện tại mà còn là sự đầu tư dài hạn cho sức khỏe của đất và cây sầu riêng về lâu dài.
Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con có thêm kiến thức và tự tin hơn trong việc quản lý vườn sầu riêng của mình. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào về kỹ thuật hoặc cần tư vấn sâu hơn về phác đồ điều trị, bà con hãy liên hệ ngay hotline chuyên gia AT để được hỗ trợ trực tiếp và kịp thời nhất!
Chúc bà con có một vụ mùa bội thu, trúng giá!
✅ Sản phẩm sinh học 100% an toàn
✅ Tư vấn kỹ thuật miễn phí
✅ Hỗ trợ 24/7 trong quá trình sử dụng
Liên hệ ngay: 0972 563 448
Website: phanthuocvisinh.vn
Youtube : Phân Thuốc Vi Sinh AT
Fanpage: https://www.facebook.com/phanthuocvisinh1/
Giỏ hàng của bạn hiện tại chưa có sản phẩm nào.
