Chào bà con và quý nhà vườn đang theo dõi bài viết này. Trong suốt nhiều năm đi thực tế tại các vùng thủ phủ sầu riêng từ miền Tây sông nước đến đại ngàn Tây Nguyên, tôi đã chứng kiến không ít nỗi lo của bà con khi nhìn vườn cây đang hừng hực sức sống bỗng chốc “xuống sắc” vì bệnh tật.
Đặc biệt là giai đoạn làm cơi lá – giai đoạn được ví như “xây nền móng” cho một vụ mùa bội thu. Một trong những “kẻ thù” số một khiến bà con mất ăn mất ngủ chính là thán thư sầu riêng. Bài viết hôm nay, tôi sẽ cùng bà con đi sâu vào ngõ ngách của căn bệnh này, từ nguyên nhân, biểu hiện đến giải pháp xử lý khoa học nhất.
Contents
Thực tế đáng buồn là nhiều bà con chỉ khi thấy lá rụng lả tả dưới gốc mới bắt đầu lo sốt vó đi tìm thuốc. Theo các thống kê dịch tễ tại miền Tây và Tây Nguyên, bệnh thán thư sầu riêng hiện diện trên hơn 70% diện tích canh tác, đặc biệt là vào mùa mưa hoặc những thời điểm độ ẩm không khí vượt mức 85%.
Số liệu thực tế từ các trạm bảo vệ thực vật cho thấy một viễn cảnh khá nghiêm trọng: Nếu cơi lá bị nấm thán thư tấn công mất trên 50% diện tích lá, khả năng quang hợp của cây sẽ sụt giảm đến 60%. Bà con hãy tưởng tượng, lá cây như những “nhà máy” sản xuất năng lượng, nếu nhà máy hỏng thì cây lấy đâu ra nhựa để nuôi bông và giữ trái non sau này?
Trích tài liệu từ Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI): “Bệnh thán thư sầu riêng do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra là tác nhân hàng đầu khiến cơi lá không thể thành thục, làm suy kiệt nhựa cây, tạo tiền đề cho các loại nấm khuẩn khác tấn công.” Đây không chỉ là chuyện cái lá bị cháy, mà là câu chuyện về sức khỏe tổng thể của cả vườn cây.
Để hiểu rõ hơn về cách bảo vệ vườn cây khỏi các tác nhân gây hại khác, bà con nên tham khảo thêm về Quản Lý Tổng Hợp Bệnh Hại Trên Cây Sầu Riêng Toàn Diện Từ A – Z .
Nhiều bà con thắc mắc: “Tại sao tôi chăm kỹ mà cây vẫn bệnh?”. Thưa bà con, nấm bệnh không tự nhiên sinh ra, nó cần điều kiện thuận lợi để bùng phát.
Đây là loại nấm cực kỳ nguy hiểm và gây thiệt hại năng suất trầm trọng cho bà con. Bào tử nấm có thể tồn tại trong xác bã thực vật, trong đất hoặc bay lơ lửng trong không khí. Khi gặp điều kiện thuận lợi, chúng nảy mầm và đâm xuyên qua lớp biểu bì lá non chỉ trong vài giờ.
Mùa mưa kéo dài, sương muối vào sáng sớm hoặc những ngày nắng mưa xen kẽ là thời điểm “vàng” cho nấm thán thư phát triển. Độ ẩm cao giúp bào tử nấm phát tán cực nhanh thông qua nước mưa và gió.
Đây là nguyên nhân mà tôi thấy xót xa nhất. Nhiều nhà vườn vì muốn thúc cơi ra nhanh mà lạm dụng phân bón lá có hàm lượng đạm (N) quá cao. Đạm giúp đọt vươn dài nhưng lại làm vách tế bào lá mỏng đi, mềm yếu – chẳng khác nào mở cửa mời nấm bệnh vào nhà.
Bên cạnh đó, việc trồng quá dày, để vườn rậm rạp cũng tạo môi trường yếm khí, giúp nấm thán thư phát triển và gây hại mạnh hơn.
Làm sao để nhận diện bệnh sớm? Bà con cần quan sát thật kỹ cơi lá của mình, đặc biệt là khi đọt non bắt đầu mở lá (giai đoạn lá lụa).
Thông thường, vết thương sẽ bắt đầu từ chóp lá hoặc mép lá (nơi tích tụ giọt nước sương/nước mưa nhiều nhất) rồi lan dần vào trong gân chính.
Vết bệnh có màu nâu sẫm, bao quanh là một quầng vàng rõ rệt. Nếu soi kỹ dưới ánh sáng hoặc dùng kính lúp, bà con sẽ thấy các vòng tròn đồng tâm xếp chồng lên nhau. Đây là dấu hiệu nhận biết đặc trưng nhất của thán thư.
Khi bệnh nặng, lá sẽ khô cháy như bị bỏng lửa, trở nên giòn và rụng hàng loạt. Nếu nấm tấn công vào cành non, nó sẽ làm khô cành, khiến cây suy kiệt, trơ cành, rất khó để phục hồi cho vụ trái năm sau.
Trong quá trình đi vườn, tôi thấy một thói quen rất nguy hiểm: Cứ thấy cháy lá là phun thuốc hóa học liều cao ngay lập tức. Tại sao cách này lại lợi bất cập hại?
“Việc lạm dụng hoạt chất hóa học mạnh không chỉ làm giảm tuổi thọ cây sầu riêng mà còn khiến đất bị thoái hóa, mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên của cây.” – Đây là lời cảnh tỉnh cho lối canh tác sai cho bà con.
Để trị dứt điểm thán thư, chúng ta không thể chỉ dựa vào thuốc, mà phải sử dụng kết hợp 3 biện pháp: Kỹ thuật – Sinh học – Hóa học (đúng lúc).
Trước khi nghĩ đến thuốc gì, bà con cần dọn dẹp lại “nhà cửa” cho cây:
Nếu bà con lúng túng về cách bón phân như nào cho cân đối và hậu quả khi cây thiếu dinh dưỡng thì hãy xem ngay Sầu Riêng Thiếu Phân Bón Phải Làm Sao? Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Nhà Vườn.
Hiện nay, các chuyên gia nông nghiệp đều khuyên bà con hướng tới giải pháp sinh học. Không chỉ vì an toàn cho sức khỏe chúng ta khi phun xịt, mà nó còn giúp cây khỏe từ bên trong.
Bà con nên ưu tiên tìm kiếm các chế phẩm chứa nấm đối kháng. Ví dụ như chủng nấm Chaetomium hoặc Trichoderma. Cơ chế của chúng rất thông minh: Chúng tiết ra các enzyme đặc hiệu để “ăn” vách tế bào của nấm thán thư, đồng thời tiết ra kháng sinh giúp cây tăng sức đề kháng.
Một giải pháp mà tôi đánh giá rất cao là sử dụng các dòng chế phẩm như AT Vaccino CAN. Điểm hay của dòng này là nó chứa các chủng vi sinh đặc hiệu được tuyển chọn.
Khi phun lên cơi lá, các vi sinh vật này sẽ tạo ra một “lớp áo giáp” sinh học bao bọc lấy lá non ngay từ khi mới nhú. Nó không chỉ diệt nấm mà còn kích hoạt cơ chế tự bảo vệ (kích kháng) của cây sầu riêng.
Bà con có thể phun định kỳ 7-10 ngày/lần trong suốt quá trình làm cơi, đặc biệt là vào những thời điểm chuyển mùa.
Tôi không bài trừ thuốc hóa học, nhưng bà con chỉ nên dùng khi bệnh bùng phát quá nặng (trên 30% diện tích vườn bị ảnh hưởng). Các hoạt chất như Azoxystrobin, Metalaxyl hay Mancozeb có tác dụng cực nhanh, ngăn chặn nấm lây lan trong tình trạng khẩn cấp.
Tuy nhiên, bà con hãy nhớ: Thuốc hóa học như thuốc giảm đau, dùng xong phải quay lại ngay với quy trình sinh học để phục hồi cây, tránh để cây bị “kiệt sức” sau khi trị bệnh.
Để bà con tin tưởng hơn vào việc canh tác khoa học, tôi xin kể câu chuyện của chú Năm tại Cư M’gar. Chú có 2ha sầu riêng đang ở năm thứ 6. Năm ngoái, đúng lúc làm cơi lá để chuẩn bị làm bông thì gặp mưa dầm. Bệnh thán thư sầu riêng đánh tan nát, lá rụng trắng gốc, cơi lá thứ 2 ra được một nửa thì cháy sém.
Sau khi được tư vấn chuyển sang quy trình “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, chú đã mạnh dạn cắt tỉa thông thoáng, ngưng bón đạm cao và chuyển sang phun phòng bằng chế phẩm sinh học. Kết quả thật bất ngờ:
Trong các buổi hội thảo, bà con thường hỏi tôi những câu rất thực tế như sau:
Trả lời: Có hai lý do chính. Một là nấm đã kháng thuốc do bà con dùng một loại quá lâu. Hai là bà con chỉ mới diệt được nấm trên lá mà quên mất nguồn nấm nằm trong đất và xác bã thực vật. Cần phải kết hợp xử lý cả dưới gốc và sử dụng vi sinh để tạo hệ miễn dịch bền bỉ.
Trả lời: Hoàn toàn được bà con nhé! Việc pha chung giúp cây vừa “đánh giặc” vừa được bồi bổ dinh dưỡng để hồi phục nhanh. Nhưng lưu ý: Đừng pha chung với thuốc gốc đồng hay lưu huỳnh nồng độ cao vì nó sẽ làm chết các vi sinh vật có lợi trong thuốc sinh học.
Trả lời: Bà con nhìn kỹ nhé:
Trả lời: Rất cần thiết! Thán thư không chỉ ăn lá mà còn tấn công cả mắt cua, gây khô và rụng bông. Giai đoạn này cực kỳ nhạy cảm, bà con nên dùng các dòng sinh học để đảm bảo không bị nóng, không gây rụng bông.
Trả lời: “Sáng sớm khi sương vừa tan hoặc chiều mát” là thời điểm lý tưởng nhất. Đặc biệt, hãy chủ động phun phòng trước các đợt mưa dài ngày hoặc khi cây vừa nhú đọt non – đó là lúc cây cần được bảo vệ nhất.
Bệnh thán thư sầu riêng thực tế không đáng sợ nếu bà con chúng ta chịu khó quan sát và thay đổi tư duy canh tác. Đừng đợi đến khi “mất bò mới lo làm chuồng”. Hãy quản lý cơi lá thật tốt, ưu tiên các giải pháp sinh học bền vững để có một vườn sầu riêng khỏe mạnh, bền cây và trúng mùa.
Bà con có thắc mắc gì về kỹ thuật hoặc cần tư vấn cụ thể cho tình trạng vườn nhà mình, đừng ngần ngại để lại bình luận phía dưới hoặc liên hệ ngay hotline. Tôi và đội ngũ kỹ sư luôn sẵn sàng đồng hành cùng bà con!
Chúc bà con có những vụ mùa bội thu và thắng lợi!
✅ Sản phẩm sinh học 100% an toàn
✅ Tư vấn kỹ thuật miễn phí
✅ Hỗ trợ 24/7 trong quá trình sử dụng
Liên hệ ngay: 0972 563 448
Website: phanthuocvisinh.vn
Youtube : Phân Thuốc Vi Sinh AT
Fanpage: https://www.facebook.com/phanthuocvisinh1/
Giỏ hàng của bạn hiện tại chưa có sản phẩm nào.
