Giai đoạn làm cơi đọt rất quan trọng vì đây là thời điểm quyết định sức khỏe và năng suất của cây sầu riêng. Thế nhưng, đây cũng là lúc cây nhạy cảm nhất trước sự tấn công của dịch bệnh. Trong đó, cháy lá chết ngọn sầu riêng là nỗi ám ảnh lớn nhất, có thể khiến cả một vườn cây xanh tốt trở nên xơ xác chỉ sau vài trận mưa rào. Việc nhận diện sớm và xử lý đúng cách không chỉ cứu vãn bộ lá mà còn là chìa khóa để bảo vệ túi tiền của bà con nông dân.
Trong bài viết này, các chuyên gia nông nghiệp AT sẽ cùng bà con phân tích sâu về dấu hiệu, nguyên nhân gây ra bệnh và hướng dẫn bà con cách phòng và điều trị tối ưu nhất hiện nay.
Contents
Bệnh cháy lá chết ngọn sầu riêng là một trong những loại bệnh hại nghiêm trọng nhất trên các giống sầu riêng phổ biến hiện nay như Ri6, Thái (Monthong) và Musang King. Không chỉ gây hại trên cây con trong vườn ươm, bệnh còn tấn công mạnh mẽ các vườn sầu riêng đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản và kinh doanh.
Sự nguy hiểm của bệnh nằm ở tốc độ lây lan kinh khủng. Nếu không phát hiện kịp thời, bệnh có thể làm rụng đến 70-80% bộ lá, khiến cây mất khả năng quang hợp, cành khô chết, từ đó làm suy kiệt sức sống và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vụ mùa tiếp theo.
Bệnh thường bùng mạnh vào mùa mưa khi độ ẩm không khí cao (trên 85%) hoặc vào những đợt sương muối kéo dài. Đặc biệt, khi cây đang ra cơi đọt non – thời điểm các tế bào lá còn mềm yếu, chưa có lớp biểu bì dày bảo vệ – chính là lúc nấm bệnh dễ dàng xâm nhập nhất.
Để có phương pháp điều trị đúng, trước tiên bà con cần phải “bắt đúng bệnh”. Nhiều người thường lầm tưởng cây bị thiếu nước hoặc cháy nắng, dẫn đến việc xử lý sai lầm, làm bệnh trầm trọng hơn.
Bà con có thể nhận diện bệnh qua 3 biểu hiện đặc trưng sau:
Lá cây:
Ban đầu, vết bệnh xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ trông như bị bỏng nước (mọng nước). Sau đó, những đốm này lan rộng rất nhanh thành những mảng lớn màu nâu nhạt hoặc xám xanh. Lá bị bệnh nhanh chóng co rúm lại, khô giòn và rụng hàng loạt.
Ngọn cây:
Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất. Phần ngọn non của cơi đọt bị héo rũ, chuyển sang màu đen và chết khô dần từ đỉnh xuống dưới. Hiện tượng này khiến cây bị mất ngọn chính, làm chững quá trình sinh trưởng.
Hiện tượng kết dính:
Một đặc điểm “nhận dạng” không thể nhầm lẫn là sự xuất hiện của các sợi tơ nấm màu trắng hoặc nâu nhạt (trông như mạng nhện) bám trên bề mặt lá.
Các sợi tơ này kết dính các lá lại với nhau thành từng chùm, ngay cả khi lá đã chết và khô đi chúng vẫn không rơi xuống đất ngay mà treo lơ lửng trên cành.
Qua các xét nghiệm mẫu bệnh phẩm, các nhà khoa học xác định tác nhân chính gây ra tình trạng cháy lá chết ngọn chính là nấm Rhizoctonia solani Kuhn. Đây là loại nấm đất cực kỳ nguy hiểm, có khả năng tồn tại dưới dạng hạch nấm trong thời gian dài.
Vậy cơ chế gây hại và lây lan của loại nấm này như thế nào?
Bào tử nấm và hạch nấm di chuyển rất linh hoạt theo luồng gió, nguồn nước tưới hoặc bắn lên từ mặt đất khi có mưa lớn.
Nấm bệnh thường ẩn nấp trong các tàn dư thực vật từ mùa trước hoặc từ các cây ký chủ khác trong vườn như cỏ dại.
Đặc biệt, những vườn trồng quá dày, ít cắt tỉa khiến ánh sáng không lọt vào được phía trong tán, tạo môi trường ẩm thấp lý tưởng cho nấm Rhizoctonia phát triển.
Hay việc quá nôn nóng thúc cơi đọt bằng cách bón thừa phân đạm (N) làm lá cây quá mỏng, mềm và “mọng nước”, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm xuyên thấu qua vách tế bào lá, gây nên tình trạng cháy lá chết ngọn cho cây.
Trong quá trình canh tác, vì quá lo lắng khi thấy vườn cây bị xuống cấp, nhiều bà con đã mắc phải những sai lầm tai hại:
Nhiều người thấy lá cháy ở mép thì vội vàng bón thêm phân Kali hoặc tưới nước liên tục. Tuy nhiên, cháy lá do nấm thường có vết bệnh loang lổ không đều và có tơ nấm, trong khi cháy lá do sinh lý thường xuất hiện đồng loạt ở phần chóp và mép lá.
Lá non sầu riêng rất nhạy cảm. Việc sử dụng các loại thuốc hóa học gốc đồng hoặc thuốc có nồng độ quá cao để “diệt nấm nhanh” vô tình khiến đọt non bị cháy sém, gây hiện tượng “sốc thuốc”, khiến cơi đọt bị thui chột hoàn toàn.
Nấm Rhizoctonia có nguồn gốc từ đất. Nếu chỉ phun trên lá, bà con mới chỉ diệt được phần “ngọn”. Sau vài trận mưa, nấm từ dưới gốc sẽ lại theo nước bắn lên và gây bệnh trở lại. Đây là lý do tại sao nhiều vườn phun thuốc mãi không khỏi.
Chuyên gia AT cho biết: “Việc lạm dụng thuốc hóa học liều cao trong giai đoạn làm cơi không chỉ làm hỏng bộ lá non mà còn tiêu diệt hệ vi sinh vật có lợi, khiến nấm Rhizoctonia solani bùng phát mạnh hơn ở lứa sau do mất cân bằng sinh thái.”
Vì vậy, để quản lý vườn sầu riêng một cách bền vững, bà con nên tìm hiểu thêm về quy trình Quản Lý Tổng Hợp Bệnh Hại Trên Cây Sầu Riêng Toàn Diện Từ A – Z nhằm xây dựng một hệ sinh thái vườn khỏe mạnh.
Làm cơi 2 là giai đoạn quyết định để cây đủ sức bước vào thời kỳ xử lý ra hoa. Do đó, việc bảo vệ bộ lá lúc này là ưu tiên nhất.
Trong canh tác sầu riêng, đặc biệt là giai đoạn làm cơi, “phòng bệnh hơn chữa bệnh” luôn là nguyên tắc vàng để bảo vệ túi tiền của bà con. Một hệ sinh thái vườn thông thoáng và chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ là rào cản tự nhiên vững chắc nhất trước sự tấn công của nấm Rhizoctonia solani.
Việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật canh tác và việc theo dõi sát sao sẽ giúp bà con nắm thế chủ động. Sau khi đã chuẩn bị một nền tảng canh tác tốt, việc ứng dụng các giải pháp bảo vệ sinh học sẽ trở nên hiệu quả và bền vững hơn bao giờ hết.
Xu hướng nông nghiệp 2026 hướng tới sự bền vững. Việc sử dụng các chế phẩm sinh học đang chiếm ưu thế nhờ khả năng bảo vệ cây mà không gây tác dụng phụ.
Bà con nên tìm kiếm các sản phẩm chứa chủng nấm đối kháng mạnh như Chaetomium spp. và Trichoderma. Các chủng này không chỉ tiêu diệt nấm Rhizoctonia mà còn tiết ra kháng sinh giúp cây tăng sức đề kháng.
Đặc biệt, giải pháp sinh học hoàn toàn không gây ra hiện tượng cháy lá non, không tồn dư chất độc hại trên cây trồng. Rất an toàn cho người phun và giúp cải tạo hệ vi sinh vật trong đất, hạn chế hiện tượng kháng thuốc.
Một giải pháp được nhiều kĩ sư nông nghiệp khuyên dùng hiện nay là sử dụng các dòng chế phẩm có thành phần vi khuẩn đối kháng và nấm Chaetomium (ví dụ như dòng AT Vaccino CAN). Các vi sinh vật này sẽ thẩm thấu vào mô cây, cô lập vết bệnh nhanh chóng và ngăn không cho bào tử phát tán sang các lá khỏe mạnh. Khi sử dụng, bà con lưu ý phun kỹ cả hai mặt lá và đặc biệt là phần ngọn non.
Trong những trường hợp vườn sầu riêng bùng phát bệnh quá lớn, tỷ lệ lây lan vượt mức kiểm soát (trên 50% diện tích vườn) hoặc xảy ra vào cao điểm mùa mưa bão kéo dài, việc sử dụng các hoạt chất hóa học mạnh là giải pháp “cứu cánh” cần thiết để dập dịch tức thời, ngăn chặn nguy cơ mất trắng cơi đọt.
Bà con có thể tham khảo các nhóm hoạt chất có tính lưu dẫn và tiếp xúc cực mạnh như Hexaconazole, Validamycin, Azoxystrobin, hoặc Metalaxyl. Đây là những hoạt chất có khả năng ức chế sự tổng hợp Ergosterol của nấm hoặc phá hủy màng tế bào của nấm Rhizoctonia solani chỉ trong thời gian ngắn.
Với khả năng diệt nấm cực nhanh, hiệu quả nhìn thấy rõ rệt sau 1–2 ngày phun, giúp chặn đứng vết bệnh không cho lan rộng sang những vùng lá khỏe.
Tuy nhiên, người ta thường ví thuốc hóa học là “con dao hai lưỡi”. Bà con cần lưu ý: Chỉ sử dụng khi thực sự cần thiết. Trong giai đoạn làm cơi, lá non cực kỳ nhạy cảm, việc lạm dụng hoặc pha quá liều có thể gây ra hiện tượng cháy bìa lá do nóng thuốc, làm chững lại quá trình sinh trưởng của cây.
Bà con tuyệt đối phải tuân thủ nguyên tắc 4 đúng: Đúng thuốc – Đúng liều – Đúng lúc – Đúng cách. Nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh phun khi trời nắng gắt để hạn chế tình trạng sốc nhiệt và cháy đọt non.
Sau khi dịch bệnh đã được khống chế, hãy nhanh chóng quay lại quy trình dưỡng cây bằng vi sinh để phục hồi hệ sinh thái đất và sức đề kháng tự nhiên cho sầu riêng.
Nhiều bà con băn khoăn không biết nên áp dụng phương pháp nào để trị cháy lá chết ngọn sầu riêng hiệu quả nhất. Dưới đây là bảng so sánh giúp bà con có cái nhìn tổng quan:
| Tiêu chí | Thuốc hóa học (Hexa, Metalaxyl…) | Chế phẩm sinh học (AT Vaccino CAN) |
| Tốc độ diệt nấm | Rất nhanh (1-2 ngày) | Vừa phải (3-5 ngày) |
| An toàn cho lá non | Dễ gây cháy lá nếu quá liều | Rất an toàn, mát cây |
| Độ bền đất | Làm chai đất, chết vi sinh có lợi | Cải tạo đất, tăng sức đề kháng |
| Chi phí lâu dài | Tăng dần do nấm kháng thuốc | Tiết kiệm do hạn chế tái phát |
Lời khuyên: Chiến lược tối ưu nhất là dùng hóa học để “dập dịch” đợt đầu nếu bệnh quá nặng, sau đó chuyển sang sinh học để “dưỡng cơi” và bảo vệ vườn lâu dài.
Chú Ba (55 tuổi) sở hữu 200 gốc sầu riêng Ri6 đang trong giai đoạn làm cơi 2 để chuẩn bị làm bông. Sau một tuần mưa dầm, vườn của chú xuất hiện tình trạng cháy lá chết ngọn lây lan đến 40%. Nhiều cành ngọn bị đen đầu, rụng trơ trụi.
Ban đầu chú dùng thuốc hóa học nồng độ cao khiến lá non bị cháy xém, cây khựng lại không phát triển. Sau khi được tư vấn chuyển sang phác đồ sinh học và canh tác chuẩn kỹ thuật hơn thì đạt được hiệu quả bất ngờ:
Chú cho biết, mùa vụ đó đã tiết kiệm được hơn 30% chi phí thuốc men và công phun so với các vụ trước đó.
Sau khi cơi đọt đã ổn định và sạch bệnh, chú Ba tiếp tục áp dụng Kỹ Thuật Kích Sầu Riêng Nhú Mắt Cua Đồng Loạt để đảm bảo cây ra bông đúng thời điểm và đạt năng suất cao nhất.
Trả lời: Mùa mưa có độ ẩm không khí rất cao, tạo điều kiện lý tưởng cho nấm Rhizoctonia nảy mầm. Đặc biệt, những giọt mưa lớn va đập xuống đất làm hạch nấm bắn lên lá và cành thấp, sau đó gió giúp chúng lan lên tận ngọn cây. Nước mưa cũng làm vết bệnh lan rộng nhanh hơn do sự di chuyển của bào tử.
Trả lời: Rất cần thiết. Bà con nên dùng kéo sắc cắt bỏ phần ngọn đã chết (cắt sâu xuống phần gỗ khỏe khoảng 5cm), thu gom toàn bộ lá rụng và cành bệnh mang ra khỏi vườn để tiêu hủy. Tuyệt đối không để tàn dư bệnh trong vườn vì đó là nguồn lây nhiễm cho vụ sau.
Trả lời: Đa số các dòng sinh học cao cấp như AT Vaccino CAN có thể trộn chung với phân bón lá hoặc thuốc trừ sâu sinh học. Điều này giúp tiết kiệm công lao động và giúp cây vừa trị bệnh vừa được bổ sung dưỡng chất để phục hồi nhanh chóng.
Trả lời: Cháy lá do mặn thường cháy từ mép lá vào trong một cách rất đồng đều, xuất hiện trên toàn bộ cây trong vườn cùng lúc. Cháy lá do nấm (Rhizoctonia) thường xuất hiện cục bộ, vết bệnh loang lổ như vết dầu loang và có tơ nấm kết dính các lá lại với nhau.
Trả lời: Thời điểm tốt nhất là khi cây vừa “nhú mắt cua” hoặc bắt đầu “mở lá” cơi đọt. Đây là lúc lá còn non, dễ bị tấn công nhất. Phun phòng ở giai đoạn này giúp tạo một lớp màng bảo vệ vững chắc cho bộ lá.
Bệnh cháy lá chết ngọn sầu riêng dù nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con chủ động thăm vườn và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật. Việc chuyển hướng sang sử dụng các giải pháp sinh học không chỉ giúp trị dứt điểm bệnh mà còn bảo vệ sức khỏe con người và nâng cao giá trị trái sầu riêng khi xuất khẩu.
Bà con đang gặp vấn đề về cháy lá chết ngọn sầu riêng hoặc cần tư vấn lộ trình làm cơi đọt hiệu quả?
Hãy để lại số điện thoại hoặc liên hệ Hotline để được kỹ sư nông nghiệp AT tư vấn hoàn toàn miễn phí!
✅ Sản phẩm sinh học 100% an toàn
✅ Tư vấn kỹ thuật miễn phí
✅ Hỗ trợ 24/7 trong quá trình sử dụng
Liên hệ ngay: 0972 563 448
Website: phanthuocvisinh.vn
Youtube : Phân Thuốc Vi Sinh AT
Fanpage: https://www.facebook.com/phanthuocvisinh1/
Giỏ hàng của bạn hiện tại chưa có sản phẩm nào.
