Chào bà con và quý độc giả thân mến! Là một kỹ sư nông nghiệp đã đồng hành cùng cây sầu riêng qua nhiều vùng đất từ Tây Nguyên nắng gió đến miền Tây sông nước, tôi hiểu rằng mỗi khi nhìn thấy cơi đọt mới nhú, lòng bà con lại đan xen cả niềm vui lẫn nỗi lo. Vui vì cây đang phát triển, nhưng lo vì đây cũng là lúc các loại dịch bệnh trực chờ tấn công, đặc biệt là nấm hồng sầu riêng.
Bài viết hôm nay tôi sẽ chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm “xương máu” về cách nhận diện và xử lý triệt để loại bệnh này, giúp bà con bảo vệ cơi đọt xanh khỏe, tạo tiền đề cho những vụ mùa bội thu.
Contents
Tại sao nấm hồng lại thường bùng phát mạnh nhất vào thời điểm cây ra cơi? Thực tế, đây là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Khi cây ra đọt mới, tán lá trở nên rậm rạp hơn, làm giảm khả năng lưu thông không khí và giữ lại độ ẩm cao trong tán cây. Đây chính là môi trường thuận lợi để bào tử nấm nảy mầm.
Bà con biết không, tác nhân chính gây bệnh là nấm Erythricium salmonicolor (hay còn gọi là Corticium salmonicolor). Loại nấm này không chỉ gây hại trên sầu riêng mà còn phổ biến trên cao su, cà phê và các loại cây ăn trái khác.
Đặc điểm của nấm này là khả năng phát tán bào tử rất nhanh qua gió và nước mưa. Khi bào tử rơi vào nách lá hoặc các kẽ vỏ cành non đang ra cơi, chúng sẽ nảy mầm và hút chất dinh dưỡng từ mạch dẫn, khiến phần phía trên vết bệnh bị cắt đứt nguồn sống.
Nhà vườn trồng sầu đừng bao giờ coi thường những vệt hồng nhỏ trên cành nhé, bởi hệ lụy của chúng là vô cùng lớn:
Khi nấm hồng tấn công, sợi nấm sẽ ăn sâu vào lớp vỏ cây, phá hủy mạch gỗ và mạch rây. Điều này khiến nước và dinh dưỡng không thể vận chuyển lên phía trên.
Kết quả là cành bị khô dần, lá vàng héo và cuối cùng là chết trắng cành. Nếu bị ở các cành cấp 1 (cành chính), cây sẽ mất đi bộ khung tán, ảnh hưởng đến khả năng mang trái sau này.
Khi cơi đọt mới bị nhiễm bệnh, lá sẽ bị cháy và rụng hàng loạt. Mất đi diện tích lá đồng nghĩa với việc cây mất đi “nhà máy” chế biến dinh dưỡng.
Cây sẽ trở nên còi cọc, bộ lá thưa thớt, không đủ sức để nuôi trái hoặc vượt qua các đợt hạn mặn.
Việc phục hồi một cây sầu riêng bị nấm hồng nặng tốn rất nhiều thời gian và tiền bạc. Thay vì dành chi phí để thúc trái, bà con lại phải đổ tiền vào thuốc trị bệnh và phân bón phục hồi.
Chưa kể, những cành đã chết thì không thể mọc lại, làm giảm diện tích mang trái, khiến năng suất vụ sau sụt giảm từ 30-50%.
Để trị bệnh hiệu quả, bà con cần phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh để có thể xử lý kịp thời. Hãy thường xuyên đi thăm vườn và quan sát các biểu hiện sau:
Giai đoạn đầu:
Giai đoạn phát triển:
Giai đoạn nặng:
Triệu chứng trên lá:
Nhiều bà con thường nhầm lẫn giữa ba loại bệnh này dẫn đến việc mua sai thuốc, vừa tốn tiền vừa không hiệu quả. Dưới đây là bảng so sánh giúp bà con phân biệt nhanh:
| Đặc điểm | Nấm Hồng | Thán Thư | Tảo Đỏ |
| Vị trí xuất hiện | Chủ yếu trên cành, thân, nách cành. | Chủ yếu trên lá non, cuống lá, quả. | Trên mặt lá hoặc thân cây già. |
| Hình thái vết bệnh | Lớp phấn hồng hoặc tơ trắng bao quanh cành. | Vết cháy từ chóp lá vào, có các vòng đồng tâm. | Vết tròn, mịn như nhung, màu gạch tôm (cam tươi). |
| Hậu quả | Gây nứt vỏ, chết ngược cành từ ngoài vào. | Cháy lá, rụng lá, thối quả. | Thường chỉ gây hại nhẹ ở mặt lá, không làm nứt vỏ sâu. |
Bên cạnh việc nhận diện nấm hồng, bà con cũng nên trang bị kiến thức về các loại bệnh khác để có cái nhìn tổng thể. Tôi khuyến khích bà con tham khảo thêm bài viết về Quản Lý Tổng Hợp Bệnh Hại Trên Cây Sầu Riêng Toàn Diện Từ A – Z để biết cách bảo vệ vườn cây một cách khoa học nhất.
Nhiều trường hợp dù đã chăm bón, phun thuốc kỹ nhưng bệnh không thuyên giảm mà còn bùng phát nặng hơn. Mời bà con theo dõi các yếu tố khiến nấm bệnh phát triển và lây lan mạnh dưới đây để bà con có phương án phòng ngừa chủ động hơn:
Thời tiết cực đoan:
Mật độ trồng và thiết kế vườn:
Dinh dưỡng mất cân đối:
Việc quá lạm dụng phân bón hóa học, đặc biệt là phân đạm cao để thúc cơi đọt, làm cho tế bào cây bị trương nước, vách tế bào mỏng, nấm rất dễ xuyên thấu và gây hại.
Trong suốt nhiều năm làm nghề, tôi luôn ưu tiên phương châm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Khi cây đã bị bệnh, dù chữa khỏi thì cây cũng đã mất đi một phần sinh lực.
Trước tiên, cần dọn sạch cỏ dại xung quanh gốc, thu gom tàn dư lá bệnh mang ra khỏi vườn để tiêu hủy.
Tiếp theo, nên cắt tỉa cành lá vì đây là bước cực kỳ quan trọng. Bà con cần tỉa bỏ các cành vô hiệu, cành khuất sáng để tạo độ thông thoáng.
Tuy nhiên, nếu bà con thực hiện không đúng cách, vết cắt sẽ trở thành nơi xâm nhập của nấm. Hãy xem thêm hướng dẫn tại bài viết Cắt Lá, Tỉa Cành Sầu Riêng Sai Cách: Cách Khắc Phục Đúng Kỹ Thuật để tránh những sai sót không đáng có.
Đặc biệt nên bón phân hữu cơ như phân chuồng ủ hoai mục, phân xanh,… kết hợp với trung – vi lượng (đặc biệt là Canxi và Silic) để giúp vách tế bào cây cứng cáp, tăng khả năng chống chịu tự nhiên.
Trong tình huống áp lực bệnh quá lớn, bà con có thể sử dụng các hoạt chất hóa học như Hexaconazole, Validamycin hoặc Copper Oxychloride.
Những hoạt chất này thường giúp diệt nấm nhanh, “cắt đứt” cơn bệnh ngay lập tức. Tuy nhiên, dễ gây “nóng” cây, nếu phun quá liều hoặc phun vào lúc lá quá non sẽ gây cháy lá, chùn đọt. Ngoài ra, dùng lâu dài sẽ làm chai đất và diệt luôn hệ vi sinh có lợi.
Đây là phương pháp tôi luôn khuyến khích bà con hướng tới. Thay vì dùng chất độc để diệt nấm, chúng ta sử dụng “thiên địch” của chúng – đó là các chủng nấm đối kháng.
Một giải pháp mà tôi thấy rất hiệu quả và an toàn hiện nay là sử dụng các chế phẩm chứa nấm đối kháng Chaetomium spp. Dòng nấm này như những “chiến binh” thực thụ, chúng tiết ra các enzyme và kháng sinh sinh học để phân hủy lớp vỏ của nấm hồng, tiêu diệt chúng tận gốc mà không làm hại đến mô cây sầu riêng.
Đặc biệt, việc kết hợp giữa Chaetomium và các Enzyme sinh học trong các sản phẩm như AT Vaccino CAN đang mang lại hiệu quả vượt trội, giúp:
Bà con có thể phun ngay cả khi đang có cơi đọt non mà không lo cháy lá hay ảnh hưởng đến sức khỏe của chính mình.
Nhiều bà con vẫn còn tâm lý “khi nào có bệnh mới lo”. Hãy cùng làm một bài toán so sánh chi phí trên 1ha sầu riêng để thấy rõ sự khác biệt:
| Hạng mục | Phòng bệnh chủ động (Sinh học) | Chữa bệnh khi phát dịch (Hóa học) |
| Chi phí thuốc | ~ 2.000.000 VNĐ | ~ 5.000.000 VNĐ |
| Nhân công phun | 2 lần/vụ (Định kỳ) | 5-7 lần/vụ (Phun dồn dập) |
| Hệ quả cây trồng | Cây sung sức, ra cơi đều, bóng lá. | Cây bị khựng, cháy lá non, rụng cành. |
| Năng suất thu hoạch | Giữ vững 100% | Giảm 20% – 40% (do mất cành/lá) |
Qua bảng so sánh trên, có thể thấy việc sử dụng các biện pháp sinh học để phòng bệnh định kỳ không chỉ bảo vệ môi trường mà còn giúp bà con tiết kiệm được ít nhất 30% tổng chi phí đầu tư.
Tôi còn nhớ câu chuyện của chú Bảy ở Cư M’gar, Đắk Lắk. Chú có 3ha sầu riêng đang ra cơi đọt rất đẹp thì gặp đợt mưa kéo dài. Chỉ sau một tuần, nấm hồng xuất hiện dày đặc ở các cành cấp 1, lá rụng trắng cả gốc.
Lúc đầu, chú hoảng quá nên mua thuốc hóa học gốc đồng về xịt đậm. Kết quả là nấm có đứng lại nhưng cơi đọt non cũng cháy đen thui, cây khựng lại không phát triển. Sau khi được tư vấn chuyển sang hướng sinh học, chú dùng chế phẩm có chứa Chaetomium kết hợp với việc canh tác chuẩn khoa học.
Sau 2 lần phun cách nhau 7 ngày, các vết nấm hồng khô lại, bong tróc ra khỏi vỏ cành. Điều bất ngờ là bộ lá còn sót lại trở nên xanh bóng hơn, và cây bắt đầu đẩy cơi mới rất khỏe.
Chú Bảy chia sẻ: “Hóa ra làm nông thuận tự nhiên lại khỏe mà rẻ hơn chú tưởng, từ nay cứ sinh học mà làm cho lành”.
Trả lời: Có thể do nấm đã kháng thuốc, hoặc bà con chỉ phun bề mặt mà không biết rằng bào tử nấm ẩn sâu trong các khe nứt của vỏ. Ngoài ra, nếu không tỉa cành bệnh, mầm bệnh sẽ liên tục tái phát khi có mưa.
Trả lời: Hoàn toàn được nhé, bà con có thể pha chung với phân bón lá sinh học hoặc thuốc trừ sâu sinh học để tiết kiệm công phun. Tuy nhiên, tránh pha với các thuốc hóa học có tính kiềm mạnh hoặc gốc đồng hóa học vì sẽ làm chết các vi sinh vật có lợi trong thuốc.
Trả lời: Với những vết bệnh nặng ở thân hoặc cành lớn, bà con nên pha thuốc nồng độ đậm đặc và quét trực tiếp lên. Điều này giúp thuốc thấm sâu và tiêu diệt ổ nấm nhanh hơn là chỉ phun tán.
Trả lời: Tuyệt đối KHÔNG. Đạm sẽ làm vết bệnh lan nhanh hơn. Bà con hãy ngưng ngay đạm, bổ sung Kali, Canxi và các hoạt chất sinh học để làm khô vết bệnh trước khi muốn thúc cơi trở lại.
Trả lời: Nguy cơ tái nhiễm luôn hiện hữu từ gió và nước mưa. Bà con nên duy trì phun phòng định kỳ 15-20 ngày/lần bằng giải pháp sinh học để tạo lớp màng bảo vệ vĩnh cửu cho cây.
Nấm hồng sầu riêng khi ra cơi dù nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con thấu hiểu đặc tính của nó và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật. Hãy chuyển dịch dần sang các giải pháp sinh học để bảo vệ sức khỏe bản thân, bảo vệ đất và duy trì tuổi thọ cho vườn sầu riêng yêu quý của mình.
Chúc bà con có những vụ mùa thắng lợi, cây xanh trái ngọt!
Bà con cần tư vấn thêm về phác đồ điều trị nấm hồng hoặc cách chăm sóc cơi đọt, hãy để lại bình luận bên dưới, tôi sẽ hỗ trợ giải đáp sớm nhất!
✅ Sản phẩm sinh học 100% an toàn
✅ Tư vấn kỹ thuật miễn phí
✅ Hỗ trợ 24/7 trong quá trình sử dụng
Liên hệ ngay: 0972 563 448
Website: phanthuocvisinh.vn
Youtube : Phân Thuốc Vi Sinh AT
Giỏ hàng của bạn hiện tại chưa có sản phẩm nào.
